Tra le attività tipiche del territorio c'è sicuramente il lavoro di trasformazione dell'asfodelo, che dà luogo a una pregiata produzione di contenitori ad intreccio: oggi di uso quasi esclusivamente voluttuario, erano legati fino a non molti anni fa - nella raccolta e conservazione dei cereali-all'economia del paese, svolgendo anche la funzione di unità di misura del prodotto.
La produzione dei contenitori in fibre vegetali lavorate ad intreccio è presente sin dal neolitico; in Sardegna questa tecnica e questa produzione sono attestate dal neolitico recente. L'intreccio di fibre vegetali è attestato anche in epoca nuragica come indicano alcuni modellini bronzei e ceramiche che si richiamano a contenitori: ceste, corbe in fibra.
Anche il giunco (fibra vegetale)è disponiblile a tinnura, veniva utilizzato per incannucciare i tetti o per la giacitura delle uve; ma non per la cestineria, come in altri centri della Sardegna quali Sinnai e San Vero Milis.
SU TRIBAGLIU DE S’ISCIAREU
In sas atividades tipicas de su territoriu bi est finzas su tribagliu de s’isciareu pro una prejada produtzione de pischedas cun annoditzu, oe de impleu no necesariu, finas a pagos annos, pro bodhire e allogare su laore, ligadas a s’economia de sa bidha, cun funzione de unitade de misura de sos produtos.
Sa produtzione de sas pischedas in fibras vegetales tribagliadas cun annoditzu est presente finas dae s’etade neolitica; in Sardigna custa tennica e custas produtziones sunt atestadas dae su neolitico recente. S’annoditzu de sas fibras vegetales est atestadu finzas in s’epoca nuragica comente nos podent indicare sos modelos de bruntzitos e de ceramicas.
Finzas su zuncu (fibra vegetale) si agatat in Tinnura, beniat usadu pro frimmare sas cannas in sas cobelturas o pro sas vites in sas bintzas, pero no pro sos corbinzolos comente in sas bidhas de Sinnai e San Vero Milis.
ASPHODEL HANDWORKING
In the typical activities of the territory there is also the processing of transformation of asphodel for the production of interlacing basket. Today these are a luxury aspect, but few decades ago they were used for the harvest and storage of cereals, very important in the economy of the village, and they were also used as unit of measurement of products.
The interlacing of vegetable fibres has been proved in the neolitical times as bronze and ceramical models show, reminding to baskets and hampers in fibres.
Also the reed is easy to be found in Tinnura and it was used for covering rooves and for the gardening.
Produzione della calce
La produzione della calce, è scomparsa ormai da qualche decennio. La materia prima, al tempo del suo utilizzo, veniva estratta nei banchi del territorio di Sagama. L'estrazione de tufo calcareo avveniva con picchi, ed era eseguito da manodopera femminile. Il materiale veniva poi trasportato e lavorato a Tinnura presso un forno di cui restano i ruderi in zona Mura Pirchis. Del forno si può ancora notare, benchè semidistrutta, la camera di cottura, a base circolare e chiusura cupolata; si individua anche un altro ambiente con funzione di deposito.
Il caricamento del forno avveniva stivando ilcalcare, prventivamente frantumato, sopra un letto di legna; poi si chiudeva il forno, mentre in alto veniva lasciato un foro per la fuori uscita del fumo.Il processo di cottura durava almeno tre giorni.Quando il fumo diventava bianco, la calce era cotta.Una fase successiva, della durata di circa otto giorni, serviva per "rinfrescare" la calce: essa veniva fatta riposare in apposite vasche, o pozzi, che la gente del paese teneva in genere nell'orto. Durante questi otto giorni, mediante una zappa rotonda, la calce veniva mescolata di tanto in tanto (trappada): il prodotto doveva risultare liquido e denso. La calce veniva venduta per impieghi edilizi e per curare le vigne e forse per la concia delle pelli. I paesi serviti da questa produzione erano Tinnura, Suni, Flussio, Magomadas, Sennariolo e Tresnuraghes. La localizzazione del forno a Tinnura si spiega facilmente essendo il centro più vicino alle cave tra quelli serviti da strade e ferrovia.
SA PRODUTZIONE DE SA CALCHINA
Sa produtzione de sa calchina est iscomparsa dae calchi deghina de annos. Su materiale, cando beniat usadu, beniat bogadu dae sos bancos de su territoriu de Sagama. Sa bogadura de sos contones de calcare beniat fatu cun sos picos pro manu de sas feminas. Su materiale beniat carradu e tribagliadu in Tinnura in d’unu furru,de su cale sunt adduradas sas ruinas in sa tzona de Mura Pirchis. De su furru si potet notare, fintzas siat arruinadu, sa camera de cotura, cun base tunda e serrada a cupola; in pius si individuat un ateru ambiente cun funtzione de depositu.
Su barriamentu de su furru beniat fatu poninde su calcare, innantis fraigadu, in d’unu letu de linna; a pustis si serriat su furru e beniat lassadu in sa parte alta un’istampa pro faghet besside su fumu. Sa fase de cotura istentiat a su nessi tres dias. Cando su fumu si faghiat biancu, sa calchina fit cota. S’atera fase a pustis, chi duriat casi ottos dias, serviat pro faghet“infriscare” sa calchina:custa beniat fata pasare in baltzas o putzos, chi sa tzente de sa bidha teniat in s’ortu. In custu tempus, cun d’unu zapu tundu, sa calchina beniat mescrada d’ogni tantu (trappada). Su produtu tepiat essere licuidu e cazadu. Sa calchina beniat bendhida pro usos ediles e pro curare sas bintzas e forsis fintzas in sas contzas. Sas bidhas servidas da custa produtzione fiant Tinnura, Sune, Fruscio, Magumadas, Sennariolo e Tresnuraghes. Sa localitzazione de su furru in Tinnura si potet ispiegare essende custu su tzentru pius vicinu a sas cavas intre sos chi fint servidos da istradas e ferruvia.
THE PRODUCTION OF LIME
The prodution of lime is fading away in the last decades.
The raw material was pulled out from bench in Sagama and the extraction of calcareous tufa was performed by female workers.
The material was moved to Tinnura and worked in there in a oven of which the ruins still remains in Mura Pirchis zone.
The furnace can still be noted though half the cooking chamber with a circular base and dome closure; there is also another space with function of storage.
Loading of furnace was done putting the crushed limestone over a bed of wood; then the furnace was closed and on the top was left a hole for the release of smoke; this cooking process lasted at least 3 days. When the smoke turned white the lime was ready; in the next moment the lime was refreshed for at least 8 days; it was left in a garden in a bath or sink.
During this period the lime was mixed using a hoe.
The product had to be liquid and dense.
The lime used to be sold for constructing, gardening and probably it was also used in the tanneries in Bosa.
The villages served by this production were Tinnura,Suni, Flussio,Magomadas, Sennariolo and Tresnuraghes. The location of the furnace in Tinnura is easily explained as the nearest town to the quarries from those served by roads and railways.